Wszyscy wiemy, że do tygodnia projektowego trzeba się wcześniej przygotować. Ale jak przygotować do niego nie tylko szkołę organizacyjnie, lecz także nauczycieli i uczniów?

W poprzednim artykule pisałam o tym, o czym warto pomyśleć z perspektywy dyrektora: od jak dużego pilotażu zacząć, jak przygotować nauczycieli, uczniów i rodziców, jak podzielić odpowiedzialność i jak wykorzystać zasoby, które szkoła już ma.

Ale dyrektor może stworzyć świetne warunki organizacyjne, wyznaczyć koordynatora, wpisać tydzień projektowy do kalendarza i zadbać o komunikację. A i tak w pewnym momencie musimy sobie zadać pytanie: co właściwie mają robić uczniowie?

I tu zaczyna się część, która moim zdaniem będzie dla szkół równie ważna jak sama organizacja przedsięwzięcia. Wiem, że większość z nas jest zestresowana właśnie kwestiami organizacyjnymi, ale samo przygotowanie kalendarza, zasad i podziału odpowiedzialności nie wystarczy, jeśli uczniowie nie będą przygotowani do pracy projektowej.

Tydzień projektowy nie powinien być pierwszym projektem ucznia

Wyobraźmy sobie ucznia, który do tej pory pracował głównie indywidualnie, wykonywał zadania zgodnie z instrukcją nauczyciela, a współpraca w grupie oznaczała najczęściej podzielenie prezentacji na cztery części.

I nagle dostaje pięć dni, grupę kolegów, problem do rozwiązania i informację: „Teraz pracujecie samodzielnie”.

To może być bardzo trudne. I w większości przypadków będzie. Z prostego powodu – wielu rzeczy, których wymaga praca projektowa, trzeba się wcześniej nauczyć.

Trzeba umieć:

• podzielić się odpowiedzialnością,
• zaplanować pracę,
• podejmować wspólne decyzje,
• uzasadniać własne stanowisko,
• sprawdzać informacje,
• rozwiązywać nieporozumienia,
• reagować, kiedy pierwotny pomysł nie działa,
• przyjmować informację zwrotną,
• poprawiać własne rozwiązania,
• zastanowić się na końcu, czego właściwie się nauczyliśmy.

Lista jest długa.

Dlatego rok 2026/2027 warto potraktować nie tylko jako czas organizacyjnego przygotowania szkoły do tygodnia projektowego. To także bardzo dobry moment na stopniowe przygotowanie uczniów do pracy projektowej.

I nie chodzi o to, żeby od września wszyscy nauczyciele zaczęli prowadzić wielkie projekty. Wręcz przeciwnie, warto zaczynać od małych rzeczy. Od zadania, w którym uczniowie muszą wspólnie podjąć decyzję. Od krótkiego działania zespołowego. Od sytuacji, w której trzeba porównać kilka rozwiązań i wybrać najlepsze. Od prezentacji stanowiska i jego obrony. Od refleksji po wykonanym zadaniu.

Takie doświadczenia zbierane przez cały rok mogą później bardzo ułatwić pracę podczas właściwego tygodnia projektowego.

I tak, wiem, wiele szkół i wielu nauczycieli tak pracuje od lat. Ale nie wszyscy. Każdy z nas jest na innym etapie swojego rozwoju zawodowego i dla niektórych będzie to wyzwanie.

Ale właśnie te małe kroki, wprowadzanie niewielkich zmian, testowanie ich i dopasowywanie do własnych możliwości oraz zasobów mogą sprawić, że przygotowanie do tygodnia projektowego będzie znacznie mniej bolesne (a może nawet bezbolesne?).

Nie każdy projekt, który nazywamy projektem, naprawdę nim jest

To drugi problem, który zauważam. W szkole słowo „projekt” jest używane bardzo szeroko.

„Zróbcie prezentację o zdrowym stylu życia”.
„Przygotujcie plakat o ekologii”.
„Opracujcie informacje o wybranym państwie Europy”.

Uczniowie pracują kilka dni, powstaje produkt, odbywa się prezentacja. Formalnie wszystko wygląda projektowo.

Tylko czy uczniowie rzeczywiście musieli coś rozwiązać? Czy podejmowali decyzje? Czy mieli jakiś rzeczywisty problem? Czy mogli dojść do różnych rozwiązań? Czy ich praca była komuś potrzebna?

To właśnie na tym zatrzymałyśmy się podczas webinarium „Okiem Dyrektora 4.0: nie taki projekt straszny”. Bo czasami wystarczy zmienić konstrukcję zadania, żeby zupełnie zmieniła się praca ucznia.

Zamiast: Przygotujcie prezentację o zdrowym stylu życia – możemy zapytać: Co można zmienić podczas szkolnych przerw, żeby bardziej sprzyjały zdrowiu uczniów?

Zamiast: Przygotujcie plakat o ekologii – uczniowie mogą sprawdzić, jakie odpady najczęściej pojawiają się w szkole, zebrać dane i zaproponować rozwiązania, które ograniczą ich ilość.

Zamiast: przygotować referat o historii miejscowości – mogą stworzyć spacerownik po lokalnych miejscach pamięci dla mieszkańców albo młodszych uczniów.

I nie chodzi tylko o to, żeby zadanie było bardziej atrakcyjne, ale o to, żeby przygotować zadanie, w którym uczeń, wykonując różne działania, dochodzi do rozwiązania.

Prawdziwy problem, decyzja ucznia i prawdziwy odbiorca

Podczas webinarium pokazywałyśmy trzy elementy, które szczególnie warto brać pod uwagę przy przygotowywaniu projektu.

Prawdziwy problem

Najciekawsze projekty często zaczynają się od rzeczywistych problemów.

W szkole marnuje się jedzenie. Młodsi uczniowie mają problem z odnalezieniem się w budynku. W okolicy brakuje informacji o ciekawych miejscach. Seniorzy mają trudność z korzystaniem z e-usług. Szkoła zużywa dużo wody albo energii.

Nie każdy projekt musi oczywiście rozwiązać wielki problem społeczny – ważne, żeby uczeń widział sens tego, czym się zajmuje.

Uczniowska decyzja

To element, którego bardzo łatwo pozbawić projekt.

Nauczyciel najpierw sam wymyśla temat, potem ustala, jaki będzie produkt końcowy, przydziela uczniom role, wskazuje źródła i podaje kolejne kroki. A potem mówi uczniom, że pracują samodzielnie.

W dobrym projekcie powinien istnieć jakiś obszar rzeczywistej decyzji ucznia.

Uczniowie mogą wybierać rozwiązanie. Mogą zdecydować, jakie dane będą potrzebne. Mogą porównać kilka możliwości. Mogą wybrać formę komunikacji z odbiorcą.

Najważniejsze jest jednak to, że potrafią później powiedzieć: „Wybraliśmy właśnie tak i mamy powody, żeby tę decyzję uzasadnić”.

Prawdziwy odbiorca

Jeśli jedynym odbiorcą każdej pracy jest nauczyciel, projekt bardzo szybko zaczyna przypominać zwykłe zadanie szkolne.

A przecież rezultat może być skierowany do dyrektora, rodziców, młodszych uczniów, mieszkańców, biblioteki, samorządu, organizacji społecznej, seniorów – do konkretnej grupy, która rzeczywiście może z niego skorzystać.

Prawdziwy odbiorca zmienia sposób myślenia o pracy. Uczeń nie przygotowuje już czegoś tylko po to, żeby „zaliczyć projekt”. Przygotowuje coś dla kogoś.

Produkt jest ważny, ale nie powinien przesłonić uczenia się

W projektach bardzo łatwo zachwycić się efektem końcowym. Powstaje piękny film, kolorowa wystawa, interaktywna mapa, makieta, aplikacja czy prezentacja.

To wszystko może być wartościowe, ale warto zapytać: co musieli zrobić uczniowie, żeby ten produkt powstał?

Czy w trakcie pracy był czas na analizę, porównywanie, zbieranie danych, podejmowanie i uzasadnianie decyzji? Czy uczniowie sprawdzali wiarygodność informacji, testowali rozwiązania i poprawiali je po otrzymaniu informacji zwrotnej?

Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, atrakcyjny produkt może niewiele mówić o tym, czego uczniowie się nauczyli.

Dlatego podczas przygotowywania projektu warto patrzeć nie tylko na to, co powstanie na końcu, ale przede wszystkim na drogę, którą uczeń musi przejść.

Mały projekt jest dobrym treningiem przed dużym projektem

To chyba jedna z rzeczy, które szczególnie warto wykorzystać w najbliższym roku, zwłaszcza że wcale nie trzeba czekać na oficjalny tydzień projektowy, żeby zacząć budować doświadczenie uczniów i nauczycieli w pracy projektowej.

Nauczyciel może zacząć od projektu na dwie lub trzy lekcje, biorąc zwykłe zadanie i dodając do niego jeden element projektowy, na przykład prawdziwego odbiorcę, decyzję ucznia, konieczność zebrania własnych danych albo etap testowania i poprawiania rozwiązania.

Dzięki temu projekt nie musi od razu oznaczać tygodnia wyjętego z planu lekcji, dziesięciu nauczycieli i wielkiego finału na szkolnym korytarzu. Może być po prostu innym sposobem organizowania uczenia się.

I właśnie takich doświadczeń nauczyciele i uczniowie będą potrzebowali wtedy, kiedy tydzień projektowy zacznie funkcjonować w szkole na większą skalę.

A gdzie w tym wszystkim jest AI?

Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana na różnych etapach pracy nad projektem, nie tylko na samym początku, kiedy nauczyciel szuka pomysłu. Może pomóc w przygotowaniu problemu, kryteriów pracy, materiałów czy informacji zwrotnej, ale może też wspierać uczniów na kolejnych etapach projektu.

Dlatego warto myśleć o AI szerzej niż tylko jako o generatorze gotowych tematów projektów.

W naszym webinarium pokazałyśmy kilka konkretnych przykładów takich zastosowań. Jeśli chcecie zobaczyć, jak może to wyglądać w praktyce – zarówno od strony nauczyciela, jak i ucznia – zapraszam do obejrzenia nagrania osadzonego poniżej.

Wsparcie, które przygotowałam dla nauczycieli

Przygotowanie się do tygodnia projektowego to spore wyzwanie.

Nie chcę zostawiać Was samych z tym wszystkim, dlatego zapraszam nie tylko do czytania mojego bloga i oglądania webinarów, które prowadzę, ale także na szkolenia, podczas których możemy przejść przez te zagadnienia znacznie szerzej i bardziej praktycznie.

Dla tych, którzy z różnych powodów nie mogą albo nie chcą skorzystać ze szkolenia, przygotowałam też Gem w Gemini, który wspiera nauczyciela w przygotowaniu projektu edukacyjnego.

Gem wspiera przygotowanie projektów edukacyjnych opartych na zasadach, o których piszę na moim blogu, między innymi w tym artykule. Prowadzi nauczyciela krok po kroku, wspierając proces projektowania, ale nie wykonując całej pracy za niego. Jego zadaniem jest pomóc przygotować projekt edukacyjny, w którym uczniowie rzeczywiście rozwiązują problemy, podejmują decyzje i uczą się w trakcie działania.

Gem – asystent AI “Projekt edukacyjny w czasach AI – wsparcie dla nauczyciela”

Zacząć wcześniej, ale zacząć spokojnie

Tydzień projektowy będzie trwał pięć dni, ale przygotowanie do pracy projektowej nie powinno ograniczać się tylko do nich.

Rok 2026/2027 można wykorzystać na coś znacznie cenniejszego niż przygotowanie jednego dużego wydarzenia. Można przez cały rok stopniowo budować doświadczenie: nauczyciele mogą próbować mniejszych projektów, uczniowie mogą uczyć się współpracy, podejmowania decyzji i odpowiedzialności, a szkoła może sprawdzać, co działa, a co trzeba zmienić.

A kiedy przyjdzie czas na tydzień projektowy, nie wszystko będzie nowe. Będzie to raczej kolejny krok w sposobie pracy, który nauczyciele i uczniowie już trochę znają.

Więcej przykładów projektów, pomysłów organizacyjnych oraz sposobów wykorzystania technologii pokazujemy w nagraniu webinarium:

„Okiem Dyrektora 4.0: nie taki projekt straszny”

---

Dobrym materiałem, który pozwala lepiej zrozumieć, co oznacza sformułowanie “edukacja w czasach AI” i jak się do tych czasów przygotowywać jako nauczyciel – jest newsletter i dołączony do niego e-book, który proponuję jako wsparcie i początek newslettera, który powstał, by wspirać nauczycieli.